درباره دوره:
از دیرباز واژه “اعتماد” نقش کلیدی در مناسبات تجاری ، مالی و اقتصادی مردم داشته و اصل اولین در معاملات و مراودات ، اعتماد بر اسنادِ فروشنده بود. معامله گران هنگام خرید و فروش ملک، زمین، کالا، مرکب و حتی زمانِ پرداختِ حواله، پولِ رایج، سفته و چک، بر اصالتِ ثمن و مثمن تکیه کرده و آن را مبنای سلامتِ معامله می پنداشتند. حال، اگر تزویر، تقلب و جعل، بر روابط بازار و اقتصاد حاکم گردد و اعتمادِ معامله گران مورد خدشته واقع شود، آیا سنگ بر روی سنگ می ماند؟ اما در عصر جدید با توجه به گسترش روز افزون جعل و تقلب در اسناد و نوشتههای رایج، بر هر شهروند لازم و ضروری است تا با مفاهیم و مصادیق آن اشنا شده تا در مراودات اجتماعی و اقتصادی مغمون واقع نگردد.
اهدافِ متعددی برای آشنایی با جعل و تردید در اسنادِ تجاری مورد توجه است اما شاید مهمترین آن عبارت باشد از اینکه اولا خود شهروندان از ارتکاب به جعل در اثر ندانستن در امان مانده و گرفتار مجازاتهای قانونی نگردند و ثانیا با خیال آسوده تری پای در مناسبات اقتصادی و تجاری و اجتماعی بگذارند و از شر جاعلینِ اسناد در پناه باشند.
برای مصون ماندن از شر جاعلین و گرفتار نشدن در دامِ جعل، چارهای جز آموزش نداریم؛ باید بیاموزیم که جعل چیست و چگونه رخ میدهد؟ باید بیاموزیم که استفاده از سند مجعول چگونه و به چه شکل دامان ما را آلوده می کند؟ باید بدانیم که گاهی با یک اشتباه کوچک و حتی با یک لاگ غلط گیر ممکن است ما هم وارد عالم جاعلین شویم و خلاصه آنکه هر میزانی که اگاهیها و آموزش های عمومی ارتقاء یابد، به همان میزان جرم کاهش مییابد. بسیار دیدهایم که اشخاصِ عادی صرفا به دلیل عدم اشنایی با قوانین و قواعدِ جعل، ناخواسته مرتکب رفتاری شدهاند که عملا از مصادیق تزویر و تقلب و جعل بوده و سالهای سال، مجبور به تحمل مجازات گردیده و مسیر زندگی شان عوض شده است؛ یا آنکه ناخواسته اسیر یک سند جعلی شده و با تکیه بر اصالت آن، دارایی و اموال خود را به فناء دادهاند لذا ضروت دارد تا هر شهروند چه در قالب بازاری، چه در قالب کارمند و یا در هر نقش و منزلتی، با مفاهیم کلی جعل و برخی مصادیقِ عینی آن اشنا گردد تا از عواقب این پدیده به دور باشد.
جعل، تعریف و ماهیت آن:
1 – پیشینه و سابقه جعل و تزویر و اهمیت بحث جعل
2 – تعریف جعل مستندات به قانون و انواع جعل
بررسی عنصر مادی جرم جعل:
1 – تبیین عناصر سهگانه تشکیلدهنده جرم
2 – بررسی عناصر مادی جرم جعل مادی
3 – بررسی عنصر مادی جرم جعل معنوی
بررسی برخی از مصادیق جعل اسناد رسمی:
1 – جعل اسناد مقامات رسمی کشور – جعل احکام دادگاه
2 – جعل مدرک تحصیلی
3 – جعل گواهی پزشکی
4 – جعل مهر و علامت ادارات و شرکتها
5 – جعل اسکناس و اوراق بهادار
بررسی برخی از تزاویری که در حکم جعل هستند:
1 – عکسبرداری و کپیبرداری از اوراق و مدارک
2 – صدور گواهی خلاف واقع
3 – شرکت در آزمون به جای دیگری
شرایط ویژهی حاکم بر جعل و تزویر:
1 – بررسی شرایط عام و کلی مسئولیت کیفری
2 – بررسی شروط اختصاصی جرم جعل: شرط شباهت و کتابت
3 – بررسی شروط اختصاصی جرم جعل: شرط اصالت و عنصر ضرری
بررسی جعلهای ویژه در قوانین خاص:
1 – جعل توسط کارکنان اداره ثبت اسناد و املاک – جعل در اسناد سجلی
2 – جعل توسط کارشناس – جعل گذرنامه یا جواز اقامت
3 – جعل در فضای مجازی (جرایم رایانهای و سایبری) – جعل سند عادی
جمع بندی – مجازات جعل:
1 – مجازات انواع جعل تخفیف و تشدید، تعدد و تکرار، تعلیق مجازات
2 – جمعبندی جرم جعل
3 – استفاده از سند مجعول و مجازات آن